Sırt Çantalı Gezgin Ne Yapar, Nasıl Hareket Eder, Kimdir?

Bugüne kadar yapmış olduğum sırtçantalı seyahatlerde sırtçantalı gezgin ne demektir bana göre diye notlarımı almıştım. Aslında bir çok maddesi genel olarak konuşulan maddeler ama yollarda deneyimlediklerim ve yaşadıklarım açısından bir çok madde notlarıma düşmüş.

Devamı

ÜLKEMİZİN MÜZECİLİK GURURU-ZEUGMA MÜZESİ

Adıyaman ilçe terminali'nden Gaziantep minibüsüne bindiğimde hava yavaş yavaş bozmaktaydı. Gaziantep'te yaşayan kardeşim beni bekliyordu. Minibüs şansıma hızlı bir şekilde dolmuştu ve yola çıktığımızda bizim şöföründe benim gibi bir an önce Gaziantep'e varma isteğini gördüm. Ayak gazdan hiç kesilmedi tüm yolculuk boyunca ve şehir sınırlarına girdiğimizde deli gibi yağan bir yağmurla karşıladı ve hoş geldin dedi Gaziantep bana…Minibüsten iner inmez kardeşimi aradım. Arabasıyla geldi otogara, ve eve vardığımızda ben yorgunluktan bitap düşmüş haldeydim. Gaziantep'e sayısız defa geldim ama bu sefer ki geliş amacım Zeugma Müzesini yeni yerinde görmek ve dünyanın en muhteşem mozaik müzesi konumunda olan bu gurur verici müzeyi saatlerce gezmekti. Sonrasında ise kısa bir şehir turu yapmak ve hızla gelişen bu sanayi kentinde eski ve tarihi dokuyu bir kez daha yerinde gözlemlemekti. Evde uzun uzun sohbet ettik. Kardeşim üniversiteden mezun olduktan sonra- turizm otelcilik mezunu- Gaziantep Dedeman'da çalışmaya başlamıştı ve uzun yıllardan beri burada görev alıyor. Gaziantep'te evlendi. Uzunca ve çok özlenilen sohbetimiz sonunda günün tüm yorgunluğu ile odama çekildim. Sabah istikamet Zeugma Müzesi idi… Müzeye şehrin her yerinden minibüsler ile ulaşım var. Ve şehir halkı'da sıklıkla ziyaret etmekte. Benim tavsiyem sabah erken saatlerde ziyaret etmeniz, çünkü öğleden sonra gerçekten çok kalabalık olmakta ve fotoğraf açısından sıkıntı yaratmakta.


M.Ö.300 yılında Büyük İskender'in generallerinden 1.Seleukos Nikator, Furat nehri'nin stratejik ve ticari açıdan önemli olan bir noktasında kendi adıyla anılacak Fırat Seleukeia'sı anlamına gelen SELEUKEIA EUPRATES şehrini kurar. Şehrin hemen karşısına ise eşinin adına Apameia adında yeni bir şehir kurar ve bu iki şehri bir köprü ile birbirine bağlar. Fakat zaman içinde Seleukeia büyür, Apameia önemini yitirir. Kommagene Krallığı'nın 4 büyük kentinden biri olan şehir, stratejik konumu nedeniyle Roma İmparatorluğu'na dahil edilir. Şehrin adı ise Zeugma olarak değiştirilir. Anlamı ise Geçiş Noktası-Köprü'dür. Zeugma, Roma'nın doğu sınırındaki en büyük kentidir. 20.000 dönümlük bir alana yayılan kentin her köşesinde ayrı bir ihtişam göze çarpar. M.S. 256 yılına kadar bu ihtişamlı hayatı sürdüren şehir Sasani saldırısı ile yıkılır ve yağmalanır. Şehir yüzyıllarca toprağın altında kalır.

2000 yılında ortaya tesadüfen çıkarılan eserler dünyada büyük yankı yaratır. Yapılan kazılarda ikiz villalar diye adlandırılan Posedion ve Euphrates Villaları ortaya çıkarılır. Bu villalarda yüzlerce metrekare taban mozaiği, duvar resmi, Mars heykeli ve pek çok küçük eser bulunur. 9 Eylül 2011 tarihinde açılan Zeugma Müzesi her yıl binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlamakta. Müze toplamda 30.000 metrekare alana kurulu. 3 kattan oluşmakta. Müzede Müze kart satılmakta. Kesinlikle almalısınız çünkü 1 yıl boyunca geçerli olan bu kart ile istediğiniz kadar tüm Türkiye'de yer alan tüm müzelere ücretsiz girebilirsiniz. Bende müze kart+ var ve sınırsız gezebiliyorum. Zeugma Müzesi ana bahçede girişte Antik Kent'te bulunan iki tapınaktan biri olan Athena Tapınağı'nın kült heykeli Athena'nın heykeli var.


İçeriye ilk girdiğinizde ise Kommagene Kralı 1.Antiokhos'un hükümdarlığını pekiştirmek için ve yönetim planını oluşturmak amacı ile yaptırdığı, Herakles ve Helios betimli anlaşma stelleri bulunmakta. Bu stellerin benzerlerini Adıyaman-Nemrut bölgesinde de görmüştüm. Nemrut Milli Park içinde yer alan Arsemia Ören yerinde dilimi yutmuştum bu steller ve yazıtlar karşısında…





Bu stellerin hemen yanında ise çok hoşuma giden ve ufak ziyaretçilere müze ve tarih sevgisi aşılayan bir uygulama var, ufaklıklar hem eğlenerek mozaik yapımını öğreniyor ve bilgi alıyor hem de Zeugma Antik Kenti'ni konu alan filmi izleyip tarihi sevebilecekleri Zeugma Çocuk Sanat Atölyesi bulunuyor. Bu uygulamayı Mardin'de Mardin Müzesi bahçesinde de görmüştüm. Çok ilginç, İstanbul'da henüz böyle bir uygulama sunan bir müze görmedim


Müzeden içeri girdiğinizde ve yürümeye başladığınızda ise başka bir güzellik sizi karşılamakta; Zeugma Antik Kentinden getirilen 5 adet havuz mozaiği var ve su üzerine hologramla yansıtılıyor bunlar, gerçekten muhteşem bir görsellik sunuyor ziyaretçilere. Ben yaklaşık 20 dk boyunca çakılı kaldım yerimde ve gözlerimi alamadım. Müze o kadar güzel dizayn edilmiş ve tasarlanmış ki gerçekten ülkemizde yer alan müzelerin baş tacı ve gezilmesi muhteşem zevkli bir yer olmuş. Girişte ve 2.katta yer alan dokunmatik kiosklar ile mozaiklerin tarihçesi, kazı alanı ve konumları sunuluyor ziyaretçilere.


Müze 3 katlı demiştim, bodrum katında hamam mozaikleri sergileniyor ama içeri giremiyorsunuz, sadece giriş kattan resim çekebiliyorsunuz, yada 1.kattan bakabilirsiniz. Giriş katta ise Posedion ve Euphrates Villaları Mozaikleri var, 1.katta ise ZAP 2000 kurtarma mozaikleri ve DÜNYACA MEŞHUR ÇİNGENE KIZI MOZAİĞİ sergilenmekte.


Müzede herkesin deli gibi görmek istediği ve uzun kuyrukların oluştuğu diğer muhteşem eser ise bronzdan yapılmış Savaş Tanrısı Mars heykeli. 2000 yılında Posedion Villası içinde, kiler olarak kullanılan bölümde yiyecek küplerinin altında gizlenmiş olarak bulunan bu muhteşem heykel 1.52 cm boyunda. M.S.256 yılında ani gelişen Sasani saldırısından korumak için buraya gizlendiğini söylüyor yetkililer. Mars heykeli sağ elinde mızrak, sol elinde ise kıvrık dallı çiçek tutuyor ve gözlerinde ise bir kızgınlık ifadesi var. Muhteşem bir eser…





Ve en sonunda ise heyecanla göreceğim ÇİNGENE KIZI mozaiği…2.katta özel bir odada sergileniyor. Labirent şeklinde yapılmış bu oda ve zifiri karanlık içerisi. İçeriye sadece 2 ziyaretçi alınıyor. Sonra onlar çıkıyor, diğer 2 kişi alınıyor. İçerde daima bir güvenlik görevlisi bulunuyor. Sadece loş bir spotun yansıtıldığı o muhteşem mozaik, ÇİNGENE KIZI size tebessümle bakıyor. Büyüleyici, aklım almıyor, nasıl bu ifade verilebilir mozaiklerle, nasıl bir eşsiz çalışma bu…
Bugüne kadar gezdiğim, ülkemizde yer alan müzelerden ilk üç müze sırasıyla; İstanbul Arkeoloji Müzesi, Zeugma Müzesi ve Mardin Müzesi. Beni o kadar etkilemiş ve saatlerce kaldığım bu 3 müze gerçekten konumları, yerleşkeleri, planlama ve sergi düzenekleri ile tartışılmaz en iyiler. Temizlik, müze görevlilerinin tecrübe ve sıcakkanlılığı ile de ilk üçte yer almakta benim listemde.
Aşağıda tek tek resimlediğim Zeugma mozaiklerini görebilir ve öykülerini okuyabilirsiniz. Müze gezisi sonrasında müze bahçesinde yer alan cafe'de günün yorgunluk kahvesini içtim ve notlarımı aldım. Akşam eve döndüm ve ertesi gün planını yaptım. Sabah erkenden kalkmalıyım.


Çingene kızı mozaiği Zeugma antik kentindeki menad villası olarak adlandırılan villanın taban mozaiği. 1998 yılında bulunmuş. M.S. 2.yy yapımı.Gözleri 360 derece etrafına bakabilmekte. İlk bulunduğu zaman kimliği konusunda bir karara varılamamış ama sonraki incelemelerde başının yanındaki asma filizlerinden dolayı Dionysos'un şenliklerinde yer alan Menadlardan biri olduğu anlaşılmış ve Çingene kızı menad olarak adlandırılmış.


Metiokhos ve Parthenope mozaiği. 227*257 cm. Zeugma villaları taban mozaiklerinden biri. Erken Roma dönemine ait. 1993 yılında bulunmuş. Mozaikte yer alan orta kısımlar eser kaçakçıları tarafından çalınmış. 2000 yılında çalınan parçaların ABD'NİN Houston kentinde Rice Ünv.Menil koleksiyonunda olduğu saptanmış ve kültür Bakanlığı girişimiyle ülkemize iadesi yaptırılmış. Metiokhos, bakire kalmaya yemin etmiş Parthenope'ye aşıktı ama Parthenope ettiği bakirelik yeminini bozmak istemiyordu.


Okeanos ve Tethys mozaiği. Zeugma kentinde Okeanos villası diye adlandırılan villanın havuz taban mozaiği. 384*240 cm. Erken Roma dönemi. Kainata hayat veren evrensel ırmağın tanrısı Okeanos ve denizin verimliliğini simgeleyen eşi Tetis'in büstü, çevrede ise yunuslara binen Eroslar ile oltasıyla balık avlayan Çoban tanrısı Pan bulunmakta.





Pasiphae ve Daidalos mozaiği. 648*917 cm. Yaklaşık 60 m2 olan bu mozaik en büyük mozaiklerden biri olup, çok zengin bir kompozisyona sahiptir. Mozaikte yer alan evlerin görselliği Zeugma Antik kentinde olan zengin mimari yaşamı gösteren dünyadaki tek örnektir.





Akratos mozaiği. Akratos ve Euphrosyne klineye oturmuş, tanrısal içkiyi içmekteler. Ellerindeki bereket boynuzu ile tasvir edilen mozaik 1998 yılında bulunmuş ve M.S.3.yy yapımı.


Europhe'nin kaçırılışı mozaiği. 470*320 cm. M.S. 2.yy yapımı.Tanrı Zeus boğa kılığına girerek, deniz kenarındaki bahçelerin birinde arkadaşları ile çiçek toplayan çok güzel bir kız olan Europa'yı kaçırması tasvir edilmiş.


Posedion Mozaiği. 561*1054 cm boyutlarında ve bu alandaki en büyük taban mozaiklerinden biri. Bu mozaiğin en büyük özelliği havuz tabanında 3 boyutlu ve hareketli görünmesini sağlayan cam hamurundan yapılması. Bu tekniğin yapılışı bugün bile açıklanamıyor.





Dionysos-Ariadne'nin Düğünü mozaiği. 758*384 cm. Erken Roma Dönemi. 1998 yılında bulunan ve o yıl teşhir edildiği yerden büyük bir bölümü çalınan mozaiğin parçaları bugüne kadar bulunamamış. Eksik parçalar ışık oyunu ile mozaiğe yansıtılmış ve bir bütün olarak tasvir edilmesi sağlanmış.


Euphrates Mozaiği. 480*165 cm. Erken Roma Dönemi yapımı. M.S.2.yy yapımı.Havuzlu villada taban mozaiği olarak bulunmuş.


Satyros ve Antiope Mozaiği. 562*647 cm. En büyük özelliği bu kadar büyük boyutta olan bir mozaikte küçük panolar halinde hayvan betimlenmeleri yapılmış.


Kahvaltıdaki Kadınlar Mozaiği. 460*570 cm. M.S.2.yy yapımı.Çok yüksek kalitede yapılmış olan bu mozaik bulunan en iyi korunmuş mozaiklerden biri. Aşağıda yazan yazı mozaiği yapan ustanın adı-Zozimos, üstteki yazıda ise Kahvaltı Sofrası yazmakta.


Aşil Mozaiği. 321*326 cm. Savaşçı tanrı Aşil'in Truva Savaşına götürülüşü tasvir edilmiş. Figürlerin çapraz işlenişi, çevresinin dalga motifi ile çevrili olması, üzerinin de yaklaşık 15 cm derinliğinde su ile dolu olması döneminde figürlerin hareketli görünmesini sağlamıştır. Mozaiğin ortasında yer alan fiskiyeye, mozaiğin altından gelen kurşun borular içinden su gelmekteymiş.


Zeugma Antik Kentinde yer alan Okeanos Villasının toprak altından çıkarılan parçaları.





Oturan Kadın Heykeli


Hamam Bölümü














Bu kadar yorgunluk üstüne-ki bide Gaziantep'te isem meşhur fıstıklı künefesini yemeden dönmem Enerji depolamak lazım, yeni geziler için