YİNE Mİ MISIR, YİNE Mİ HİTİT…

Sırt Çantalı Gezgin Ne Yapar, Nasıl Hareket Eder, Kimdir?

Bugüne kadar yapmış olduğum sırtçantalı seyahatlerde sırtçantalı gezgin ne demektir bana göre diye notlarımı almıştım. Aslında bir çok maddesi genel olarak konuşulan maddeler ama yollarda deneyimlediklerim ve yaşadıklarım açısından bir çok madde notlarıma düşmüş.

Devamı

YİNE Mİ MISIR, YİNE Mİ HİTİT…

Günlerdir aklımdaydı bu yazıyı yazmak, en sonunda bir fırsatını buldum ve klavye başına geçtim. Efendim benim gibi tarih sever kişiler için hep okuduğumuz tarihi savaşlar, zaferler, yenilgiler ayrı bir tat katar hayatımıza, hele içine bir tutam aşk, nefret, entrika katılmışsa… şimdi lafı nereye bağlayacağım tabi merak konusu, yine bu hafta sonu sırtlandım çantamı, İstanbul Arkeoloji Müzesi'ne adımladım. Benim İstanbul'da gezerken zevk aldığım, bazen saatlerce kaldığım, zamanı unuttuğum muhteşem müze.

Bu sefer ki gidiş amacım farklı, size bu yazıyı yazarken fotoğraflamak için adımladım. Lafı uzatmadan bodoslama gireyim mevzuya, efendim bundan yaklaşık 2700 yıl önce dünyada süper iki güç varmış, Hitit ve Mısır Devletleri. Bunlar bir türlü paylaşamamış güzelim dünyayı…

Mısır'da II. Ramses tahta geçmiş ve genel olarak mimari yönden ülkesini güzelleştirmiş. Ayrıca düzeni kurmak ve ülkesinin gücünü göstermek için bazı askeri seferlere çıkmış. Bununla beraber tahta çıktığı dönemde ülkesinin, Hitit Devleti ile olan siyasi ve ekonomik sorunlarını da sırtlamış. Kadeş Savaşı hükümdarlığının en önemli olaylarından biri olmuş. Savaşın nedeni M.Ö. 13. yüzyıl başlarında Mısır ve Hitit devletlerinin birbirine eşit kuvvetler haline gelmesi, Kral Muvatallis'in ülke sınırlarına yeniden şekil vermek istemesi, Suppiluliuma döneminde Hitit Prensi Zannanza'nın kraliçe Ankesenamon ile evlenmek üzere Mısır'a giderken Mısır'lılar tarafından öldürülmesi ve bu iki büyük devletin ekonomik çıkarlarının Kuzey Suriye toprakları üzerinde birleşmesi olmuş. Bir diğer neden ise Hitit egemenliğindeki Amurru şehir devletinin Mısır safına geçmesi olmuş.  İki büyük ordu Kadeş yakınlarında karşılaşmış ve savaş burada yapılmış.

Savaş sonunda bakmışlar ki kan dök, dök nereye kadar, yok demişler, iki medeni toplum olalım, konuşalım, anlaşalım, savaşmayalım, sevişelim En sonunda ortaya Kadeş Antlaşması çıkmış. Amma velakin bununla bitmemiş tabi, atılan imzalar tarihe not düşmüş, tarih sayfalarında bir ilk yaşanmış ve bu antlaşma Yakın Doğu'da imzalanmış ilk antlaşma olma niteliğini taşımış.



Kadeş Antlaşması



Kadeş Antlaşması, MÖ 13. yüzyılın başında, bazı kaynaklara göre MÖ 1285 bazı kaynaklara göre ise MÖ 1296 yılında yapılan Kadeş Savaşı sonunda Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit Kralı III. Hattuşili arasında imzalanmış barış antlaşması.  Suriye topraklarının paylaşılması ile neticelenmiş.  Şu güne kadar kaydedilmiş-bulunmuş en eski uluslararası antlaşma olmasına karşın daha eski antlaşmaların varlığı kanıtlanmıştır. Orjinal olarak Akad dilinde yazılmış Mısır ve Hititçe'ye de kopyalanmış eşit koşullar altında imzalanmış olan antlaşmanın kil tabletten kopyası Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan Hattuşa (Boğazköy) antik kentinde yapılan kazılar sonucu 1906 yılında bulunmuş.

Antlaşma metninde "Mısır ülkesi kralı, büyük kral, kahraman Mısır ülkesi kralı, büyük kral, kahraman Re-masesa-mai Amana'nın (II. Ramses), Hatti ülkesinin büyük kralı Hattuşili ile dostluklarının, kardeşliklerinin ve büyük krallıklarının devamı için yaptıkları antlaşmadır." Denmekte.

Antlaşmanın içeriği iki önemli kararı barındırmaktadır.

İki ülkeden birine iç veya dış yapılacak her türlü saldırıda ülkeler birbirlerine yardım göndereceklerdir.



Mısır'dan Hatti ülkesine veya Hatti ülkesinden Mısır'a kaçan-sığınan kişiler kendi ülkelerine iade edilecek ancak bu kişiler şiddetle cezalandırılmayacaktır.

Şu ana kadar kaydedilmiş-bulunmuş en eski uluslararası antlaşmadır. Kazılarda bulunmuş olan orijinal tabletin iki metre boyundaki bakır kopyası, antlaşmanın insanlık tarihindeki önemi nedeniyle Birleşmiş Milletler Binası'nın duvarına asılmış.

Bu belgenin ortaya çıkmasından önce anlaşmanın yalnızca Mısır'da Karnak tapınağındaki bir stel üzerine Mısır hiyeroglifi ile yazılmış metni biliniyordu. Yazıtta III. Hattuşili'nin anlaşma metnini gümüş bir tablete yazdırıp Mısır'a gönderdiği bildirilmişse de bu belge henüz bulunamamıştır. O zamanın diplomasi dili olan Akadça ile yazılan tablet çok kırık olup orijinal metnin hemen hemen yarısıdır. Daha sonra yapılan kazılarda, esas metne ait dört parça daha bulunmuş ve böylece metnin kırık olan kısımlarının tamamlanması mümkün olmuştur.

İşte bu tarihi eseri görmek isterseniz İstanbul Arkeoloji Müzesi yollarına düşün, ve hatta sabah erkenden gidin, müze kapanana kadar gezin, tarih koridorlarını adımlayın. Orada bir Kadeş Antlaşması var, uzaklarda değil yakınımızda, bir okuyun, bir fotoğraflayın efendim

Kimdir Erdem Gürses

85.000 km'den fazla yol katetti. Gezer, yazar, fotoğraflar, biraz da deli doludur. Şiir sever, tiyatro sever, tarih sever, doğa sever, hayvan sever, ama en çok dağa tepeye çadır attığında yıldızları izlemeyi sever. Bulduğu her fırsatta sırtçantası ile yollara düşen tam zamanlı gezgin derviştir. Şimdi yine yollarda…